Το νεύρωμα Morton είναι μια επώδυνη πάθηση ενός μικρού αισθητικού νεύρου στο πρόσθιο μέρος του ποδιού. Συνήθως προκαλεί καυστικό πόνο ανάμεσα στο τρίτο και το τέταρτο δάκτυλο, μούδιασμα ή την χαρακτηριστική αίσθηση ότι υπάρχει «πετραδάκι» μέσα στο παπούτσι. Δεν πρόκειται για κακοήθη όγκο, αλλά για ερεθισμό και πάχυνση του νεύρου από επαναλαμβανόμενη πίεση.

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Ο υπέρηχος και η μαγνητική χρησιμοποιούνται επιλεγμένα για να συμπληρώσουν και να τεκμηριώσουν τον κλινικό έλεγχο, ιδιαίτερα πριν από έγχυση ή χειρουργείο. Η αντιμετώπιση αρχίζει συνήθως με αποφόρτιση και κατάλληλα υποδήματα. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, μπορεί να συζητηθεί έγχυση κορτιζόνης. Όταν ο πόνος παραμένει έντονος και περιορίζει τη βάδιση παρά τη συντηρητική προσπάθεια, η νευρεκτομή αποτελεί την κύρια χειρουργική λύση.

Τι είναι το νεύρωμα Morton;

Ανάμεσα στα μετατάρσια περνούν τα κοινά πελματιαία δακτυλικά νεύρα, τα οποία δίνουν αισθητικότητα στα γειτονικά δάκτυλα. Στο νεύρωμα Morton ένα από αυτά τα νεύρα ερεθίζεται και αναπτύσσει πάχυνση του ιστού γύρω του. Η συχνότερη θέση είναι το τρίτο μεσομετατάρσιο διάστημα — ανάμεσα στο τρίτο και το τέταρτο δάκτυλο — χωρίς να αποκλείεται άλλη θέση.

[ΕΙΚΟΝΑ 1 ΕΔΩ — Image 1.png: ανατομία του νευρώματος Morton]

Ο όρος «νεύρωμα» μπορεί να δημιουργήσει ανησυχία, όμως εδώ δεν περιγράφει κακοήθη όγκο. Πρόκειται περισσότερο για χρόνια πιεστική βλάβη του νεύρου, η οποία μπορεί να δίνει πόνο, κάψιμο και αισθητικές ενοχλήσεις προς τα δάκτυλα.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα διαφέρουν σε ένταση, αλλά συνήθως περιλαμβάνουν:

• καυστικό ή διαξιφιστικό πόνο στο μπροστινό μέρος του πέλματος,
• πόνο που αντανακλά προς δύο γειτονικά δάκτυλα,
• μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αίσθηση «ηλεκτρισμού»,
• αίσθημα ότι υπάρχει πετραδάκι, κόμπος ή δίπλωμα της κάλτσας κάτω από το πόδι,
• επιδείνωση με στενά παπούτσια, ψηλό τακούνι, παρατεταμένη ορθοστασία ή βάδιση,
• προσωρινή ανακούφιση όταν αφαιρεθεί το παπούτσι και αποφορτιστεί το πρόσθιο πόδι.

[ΕΙΚΟΝΑ 2 ΕΔΩ — Image 2.png: περιοχή πόνου και μουδιάσματος]

Συνήθως δεν υπάρχει εμφανής διόγκωση εξωτερικά. Ο πόνος μπορεί αρχικά να είναι διαλείπων και να εμφανίζεται μόνο με συγκεκριμένα υποδήματα ή δραστηριότητες. Με τον χρόνο, σε ορισμένους ανθρώπους γίνεται συχνότερος και περιορίζει περισσότερο τη βάδιση.

Γιατί εμφανίζεται;

Δεν υπάρχει πάντοτε μία μοναδική αιτία. Η επικρατέστερη εξήγηση είναι ότι το νεύρο υφίσταται επαναλαμβανόμενη πίεση και ερεθισμό ανάμεσα στις κεφαλές των μεταταρσίων και στους γειτονικούς συνδέσμους.

Παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν είναι:

• στενά ή μυτερά παπούτσια που συμπιέζουν τα δάκτυλα,
• ψηλά τακούνια που μεταφέρουν περισσότερο φορτίο στο πρόσθιο πόδι,
• δραστηριότητες με επαναλαμβανόμενη φόρτιση του πρόσθιου ποδιού,
• ανατομικά ή μηχανικά χαρακτηριστικά του άκρου ποδός,
• συνυπάρχουσες παραμορφώσεις, όπως βλαισός μέγας δάκτυλος ή σφυροδακτυλία.

Οι παράγοντες αυτοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους τη διάγνωση. Αποτελούν στοιχεία που αξιολογούνται μαζί με τη θέση και τον χαρακτήρα του πόνου.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η κλινική εξέταση είναι το βασικό βήμα. Ο ορθοπεδικός εξετάζει πού ακριβώς εντοπίζεται ο πόνος, ποια υποδήματα ή δραστηριότητες τον προκαλούν και αν συνυπάρχουν μουδιάσματα. Με πίεση στο ύποπτο μεσομετατάρσιο διάστημα μπορεί να αναπαραχθεί ο χαρακτηριστικός πόνος. Μερικές φορές γίνεται αντιληπτό ένα κλικ, το οποίο υποστηρίζει τη διάγνωση, χωρίς όμως να είναι απαραίτητο σε κάθε ασθενή.

Πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση έδειξε ότι κανένα μεμονωμένο σύμπτωμα ή κλινικό τεστ δεν αρκεί πάντοτε μόνο του. Η αξιολόγηση γίνεται συνδυαστικά, με βάση το ιστορικό, την εξέταση και —όπου χρειάζεται— την απεικόνιση.

Χρειάζεται υπέρηχος ή μαγνητική τομογραφία;

Το ιστορικό και η κλινική εξέταση είναι τα σημαντικότερα στοιχεία της διάγνωσης. Ο υπέρηχος και η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιούνται επιλεγμένα για να συμπληρώσουν και να τεκμηριώσουν τον κλινικό έλεγχο, να εντοπίσουν το εύρημα και να αξιολογήσουν τις υπόλοιπες δομές του πρόσθιου ποδιού — ιδιαίτερα πριν από έγχυση ή χειρουργείο. Μια απλή ακτινογραφία μπορεί επίσης να ζητηθεί για να αποκλειστούν οστικές αιτίες πόνου. Ο υπέρηχος και η μαγνητική έχουν καλή διαγνωστική απόδοση όταν εκτελούνται και ερμηνεύονται κατάλληλα.

Το μέγεθος ενός ευρήματος στην απεικόνιση δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα. Η απόφαση θεραπείας βασίζεται κυρίως στη συσχέτιση του ευρήματος με τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση.

Τι άλλο μπορεί να προκαλεί παρόμοιο πόνο;

Ο πόνος στο πρόσθιο μέρος του ποδιού δεν σημαίνει αυτομάτως νεύρωμα Morton. Παρόμοια εικόνα μπορεί να εμφανιστεί σε:

• μεσομετατάρσια θυλακίτιδα,
• μηχανική μεταταρσαλγία,
• βλάβη της πελματιαίας πλάκας,
• αρθρίτιδα ή υμενίτιδα μεταταρσιοφαλαγγικής άρθρωσης,
• κάταγμα κόπωσης,
• περιφερική νευροπάθεια ή άλλο νευρικό ερεθισμό.

Η σωστή διάκριση έχει σημασία, επειδή μια θεραπεία που στοχεύει το νεύρο δεν θα λύσει έναν πόνο που προέρχεται από διαφορετική δομή.

Ποια είναι η αρχική αντιμετώπιση;

Η πρώτη προσέγγιση είναι συνήθως η μείωση της μηχανικής πίεσης στο πρόσθιο πόδι. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει:

• παπούτσια με φαρδύ χώρο για τα δάκτυλα,
• χαμηλότερο τακούνι και επαρκή απορρόφηση κραδασμών,
• αποφυγή του υποδήματος ή της δραστηριότητας που προκαλεί σταθερά τα συμπτώματα,
• κατάλληλη μεταταρσική υποστήριξη, τοποθετημένη πίσω από τις κεφαλές των μεταταρσίων και όχι ακριβώς πάνω στο επώδυνο σημείο.

[ΕΙΚΟΝΑ 3 ΕΔΩ — Image 3.png: κατάλληλο φαρδύ και ακατάλληλο στενό υπόδημα]

Τα μέτρα αυτά είναι περισσότερο χρήσιμα όταν εφαρμόζονται νωρίς και προσαρμόζονται στη μηχανική του συγκεκριμένου ποδιού. Δεν υπάρχει ένα ίδιο πέλμα ή ένα ίδιο παπούτσι που να ταιριάζει σε όλους.

Πότε μπορεί να βοηθήσει η έγχυση κορτιζόνης;

Η τοπική έγχυση κορτιζόνης μπορεί να συζητηθεί όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά την αποφόρτιση και την αλλαγή υποδημάτων. Στόχος είναι να μειωθεί η φλεγμονώδης αντίδραση γύρω από το νεύρο και να υποχωρήσει ο πόνος.

[ΕΙΚΟΝΑ 4 ΕΔΩ — Image 4.png: τοπική έγχυση στο πρόσθιο πόδι]

Η έγχυση κορτιζόνης μπορεί κάποιες φορές να μειώσει τα συμπτώματα βραχυπρόθεσμα. Δεν έχει το ίδιο αποτέλεσμα σε όλους.

Η έγχυση δεν αποτελεί εγγύηση οριστικής λύσης ούτε πρέπει να επαναλαμβάνεται χωρίς σαφή ιατρική αιτιολόγηση. Η επιλογή της, ο τρόπος καθοδήγησης και οι ειδικές προφυλάξεις αποφασίζονται μετά από κλινική αξιολόγηση.

Πότε συζητείται το χειρουργείο;

Το χειρουργείο εξετάζεται όταν:

• ο πόνος παραμένει παρά μια εύλογη συντηρητική προσπάθεια,
• η βάδιση, η εργασία ή οι καθημερινές δραστηριότητες περιορίζονται ουσιαστικά,
• η διάγνωση είναι αρκετά σαφής και έχουν αξιολογηθεί άλλες αιτίες μεταταρσαλγίας,
• ο ασθενής κατανοεί τι μπορεί να προσφέρει η επέμβαση και τι αλλαγή αισθητικότητας αναμένεται.

Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στο μέγεθος που αναγράφεται σε έναν υπέρηχο ή μια μαγνητική. Βασίζεται στο σύνολο: συμπτώματα, κλινικά ευρήματα, επίδραση στην καθημερινότητα και ανταπόκριση στα προηγούμενα μέτρα.

Νευρεκτομή: η κύρια χειρουργική επιλογή

Στη νευρεκτομή αφαιρείται το παθολογικά ερεθισμένο τμήμα του κοινού δακτυλικού νεύρου. Ο σκοπός είναι να πάψει το νεύρο να αποτελεί την πηγή του καυστικού και διαξιφιστικού πόνου. Η επέμβαση πραγματοποιείται συνήθως ως χειρουργείο ημέρας και η προσπέλαση επιλέγεται ανάλογα με την περίπτωση και την τεχνική του χειρουργού.

[ΕΙΚΟΝΑ 5 ΕΔΩ — Image 5.png: σχηματική απεικόνιση νευρεκτομής]

Επειδή αφαιρείται ένα αισθητικό νεύρο, αναμένεται μόνιμη μείωση της αισθητικότητας ή μούδιασμα σε μια μικρή περιοχή ανάμεσα στα αντίστοιχα δάκτυλα. Συνήθως αυτό δεν ενοχλεί ιδιαίτερα τους περισσότερους ασθενείς και, στις διαθέσιμες μακροχρόνιες σειρές, δεν φαίνεται να μειώνει συνολικά την ικανοποίησή τους. Σπανιότερα μπορεί να είναι αισθητό ή ενοχλητικό.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να συζητηθεί αποσυμπίεση, κατά την οποία διατέμνεται ο σύνδεσμος που πιέζει το νεύρο και το νεύρο διατηρείται. Πρόκειται για διαφορετική επέμβαση από τη νευρεκτομή. Η νευρεκτομή παραμένει η συχνότερα περιγραφόμενη και πιο καθιερωμένη χειρουργική επιλογή όταν η συντηρητική αντιμετώπιση έχει αποτύχει.

Τι να περιμένω μετά τη νευρεκτομή;

Το ακριβές μετεγχειρητικό πρωτόκολλο εξαρτάται από την προσπέλαση, το τραύμα και τις οδηγίες του χειρουργού. Συνήθως χρησιμοποιείται ειδικό μετεγχειρητικό υπόδημα, με έμφαση στην ανάρροπη θέση του ποδιού τις πρώτες ημέρες για τον περιορισμό του οιδήματος. Η φόρτιση και η επιστροφή σε κανονικό παπούτσι αυξάνονται σταδιακά.

Η βελτίωση του νευρικού πόνου μπορεί να γίνει αντιληπτή νωρίς, αλλά το χειρουργικό οίδημα χρειάζεται χρόνο για να υποχωρήσει. Η επιστροφή στην εργασία και στις δραστηριότητες εξαρτάται από το είδος της εργασίας, το υπόδημα και την πορεία επούλωσης.

Πιθανές επιπλοκές, με απλά λόγια

Η νευρεκτομή έχει γενικά προβλέψιμο στόχο και συχνά προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση. Πέρα από το αναμενόμενο μούδιασμα, μπορεί να εμφανιστούν παροδικό οίδημα, ευαισθησία της ουλής ή καθυστέρηση επούλωσης. Λιγότερο συχνά μπορεί να υπάρξει λοίμωξη, επίμονος ή υποτροπιάζων πόνος ή ένα επώδυνο νεύρωμα κολοβώματος. Οι πιθανότητες και η αντιμετώπισή τους συζητούνται εξατομικευμένα πριν από το χειρουργείο.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι το νεύρωμα Morton καρκίνος;

Όχι. Παρά την ονομασία του, δεν είναι κακοήθης όγκος. Είναι πάχυνση και ερεθισμός ενός αισθητικού νεύρου στο πρόσθιο πόδι.

Μπορεί να φύγει μόνο με αλλαγή παπουτσιών;

Όχι. Η αλλαγή παπουτσιών δεν εξαφανίζει την πάχυνση του νεύρου. Μπορεί όμως να μειώσει τη μηχανική πίεση και, σε ορισμένους ασθενείς, να περιορίσει τα συμπτώματα.

Είναι απαραίτητη η μαγνητική τομογραφία;

Το ιστορικό και η κλινική εξέταση είναι τα σημαντικότερα στοιχεία. Η μαγνητική και ο υπέρηχος χρησιμοποιούνται επιλεγμένα για να συμπληρώσουν και να τεκμηριώσουν τη διάγνωση, ιδιαίτερα πριν από έγχυση ή χειρουργείο.

Η κορτιζόνη θεραπεύει οριστικά το πρόβλημα;

Μπορεί να μειώσει τον πόνο, αλλά το αποτέλεσμα διαφέρει. Σε μερικούς ασθενείς η ανακούφιση είναι σημαντική, ενώ σε άλλους είναι προσωρινή ή ανεπαρκής.

Θα έχω μούδιασμα μετά τη νευρεκτομή;

Ναι, κάποια μόνιμη μείωση της αισθητικότητας ανάμεσα στα αντίστοιχα δάκτυλα είναι αναμενόμενη, επειδή αφαιρείται τμήμα αισθητικού νεύρου. Συνήθως αφορά μικρή περιοχή και δεν ενοχλεί ιδιαίτερα τους περισσότερους ασθενείς, αν και σπανιότερα μπορεί να γίνει αισθητή ή ενοχλητική.

Πότε χρειάζεται ορθοπεδική αξιολόγηση;

Αξίζει να εξεταστείτε όταν ο πόνος επιμένει, επανέρχεται συχνά, συνοδεύεται από μούδιασμα ή σας αναγκάζει να αλλάζετε τρόπο βάδισης και δραστηριότητες. Έντονος πόνος μετά από τραυματισμό, σημαντικό πρήξιμο, ερυθρότητα, πυρετός ή αδυναμία φόρτισης χρειάζονται πιο άμεση αξιολόγηση, επειδή μπορεί να οφείλονται σε διαφορετικό πρόβλημα.

Ο Dr. Γιώργος Χλωρός παρέχει χειρουργική θεραπεία για το νεύρωμα Morton. Η κατάλληλη επιλογή γίνεται μετά από εξατομικευμένη ορθοπεδική εκτίμηση και συζήτηση των ρεαλιστικών προσδοκιών.

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση ή την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.

Βιβλιογραφία

1. Matthews BG, et al. Diagnostic Accuracy of Subjective Features and Physical Examination Tests for Morton Neuroma: A Systematic Review. Foot & Ankle Orthopaedics. 2024.

2. Bignotti B, et al. Ultrasound versus magnetic resonance imaging for Morton neuroma: systematic review and meta-analysis. European Radiology. 2015.

3. Thomson CE, et al. Methylprednisolone injections for the treatment of Morton neuroma: a patient-blinded randomized trial. Journal of Bone and Joint Surgery American Volume. 2013.

4. Lizano-Díez X, et al. Corticosteroid Injection for the Treatment of Morton’s Neuroma: A Prospective, Double-Blinded, Randomized, Placebo-Controlled Trial. Foot & Ankle International. 2017.

5. Choi JY, et al. Corticosteroid Injection for Morton’s Interdigital Neuroma: A Systematic Review. Clinics in Orthopedic Surgery. 2021.

6. Kasparek M, Schneider W. Surgical treatment of Morton’s neuroma: clinical results after open excision. International Orthopaedics. 2013.

7. Lee KT, et al. Long-term results of neurectomy in the treatment of Morton’s neuroma: more than 10 years’ follow-up. Foot & Ankle Specialist. 2011.